Większość inwestorów zaczyna planowanie farmy PV od pytania „ile paneli zmieści się na działce”. To złe pytanie. Pierwsze powinno brzmieć: „co musi udźwignąć konstrukcja, zanim postawimy na niej pierwszy moduł”. Bo farma fotowoltaiczna to nie tylko panele i falowniki. To stalowy szkielet, fundamenty, trasy kablowe i przestrzeń na serwis – wszystko to trzeba zaplanować, zanim wbijemy pierwszy pal. Jako producent konstrukcji fotowoltaicznych ze Stenerg widzieliśmy inwestycje, w których pominięcie jednego elementu na starcie kosztowało potem dziesiątki tysięcy złotych. W tym artykule wyjaśniamy, co konkretnie musi znaleźć się w planie konstrukcji gruntowej pod farmę PV.
Pierwszy element, który trzeba zaplanować, to sposób posadowienia. Dla farm gruntowych w Polsce standardem są pale wbijane lub fundamenty wkręcane. Wybór między nimi zależy od warunków gruntowych – i musi zapaść na etapie projektu, nie na budowie.
Pale wbijane sprawdzają się na gruntach stabilnych, piaszczystych i suchych. Są szybkie w montażu i nie wymagają wykopów. Fundamenty wkręcane lepiej radzą sobie na gruntach gliniastych i tam, gdzie zależy nam na odwracalności posadowienia. W obu przypadkach kluczowe jest badanie geotechniczne – bez niego projektant zgaduje, a wykonawca improwizuje. W Stenerg zawsze pytamy o wyniki badań, zanim dobierzemy typ fundamentu i jego głębokość.
Drugi element to rozstaw rzędów i kąt nachylenia stołów. Te dwie wartości są ze sobą powiązane i muszą być zaprojektowane razem. Zbyt gęsty rozstaw oznacza cień z jednego rzędu na drugi i straty energii. Zbyt rzadki – marnuje powierzchnię działki i zwiększa koszt konstrukcji w przeliczeniu na kilowat.
Dla Polski optymalny kąt nachylenia to zwykle 30–35 stopni przy orientacji południowej. Ale konstrukcja gruntowa pod farmę PV musi być projektowana pod konkretny kąt – nie ma możliwości „ustawienia na budowie”. Rozstaw rzędów wynika z kolei z wysokości stołu i kąta nachylenia. Jeśli planujesz panele bifacjalne, rozstaw musi być większy, by światło odbite docierało do dolnej powierzchni modułów. Wszystkie te zależności trzeba rozstrzygnąć na etapie koncepcji.
Wysokość dolnej krawędzi paneli nad gruntem to element, o którym inwestorzy myślą dopiero, gdy na działce pojawi się pierwsza maszyna rolnicza. A to błąd. Zbyt niska konstrukcja uniemożliwia koszenie trawy, utrudnia serwis i ogranicza przepływ powietrza, co podnosi temperaturę pracy modułów.
Dla farm gruntowych standardem jest prześwit minimum 1 metra, a przy panelech bifacjalnych – 1,2–1,5 metra. Jeśli planujesz wypas owiec pod panelami (coraz popularniejsza praktyka), wysokość musi być jeszcze większa. Konstrukcja stalowa od Stenerg jest projektowana z prześwitem dopasowanym do funkcji – nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania.
Kolejny element, który łatwo pominąć na etapie koncepcji: trasy kablowe. Kable DC z paneli do falowników, kable AC z falowników do stacji transformatorowej, uziemienia, okablowanie monitoringu – to wszystko musi mieć swoje miejsce. W konstrukcji gruntowej kable prowadzi się zwykle w rowach kablowych lub na konstrukcji, w specjalnych korytkach.
Do tego dochodzi przestrzeń na falowniki i stacje transformatorowe. W farmach gruntowych falowniki są często montowane na konstrukcji lub w kontenerach technicznych. Stacja transformatorowa wymaga utwardzonego placu i miejsca manewrowego. Wszystko to trzeba zarezerwować w planie zagospodarowania terenu, zanim pojawi się pierwszy pal. Producent konstrukcji fotowoltaicznych powinien uwzględnić te wymagania w projekcie stelaża – na przykład przez odpowiednie rozstawienie podpór, by nie kolidowały z trasami kabli.
Farma PV wymaga dostępu dla sprzętu budowlanego, a potem dla serwisu. Drogi dojazdowe i place manewrowe to element, który często pojawia się dopiero na etapie budowy – i wtedy okazuje się, że nie ma miejsca na wjazd kafara z palami.
Planując farmę fotowoltaiczną, trzeba z góry założyć, gdzie będzie przebiegać droga technologiczna, gdzie staną place manewrowe przy stacjach transformatorowych i gdzie zaparkuje sprzęt serwisowy. Te przestrzenie muszą być wolne od konstrukcji i kabli. W Stenerg przy projektowaniu stelaża zawsze pytamy o plan zagospodarowania – bo rozstaw rzędów musi uwzględniać nie tylko cień, ale też komunikację.
Ostatnia grupa elementów, które trzeba zaplanować na starcie, to infrastruktura towarzysząca. Ogrodzenie farmy, system monitoringu, ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa – każde z nich wpływa na konstrukcję.
Ogrodzenie musi stać w odległości od paneli, która pozwala na serwis i nie powoduje zacienienia. Monitoring wymaga miejsc na kamery – najlepiej na słupach konstrukcji lub na dedykowanych masztach. Ochrona odgromowa to z kolei zwody i uziemienia, które trzeba zintegrować ze stalową konstrukcją. Wszystko to musi być spójne z projektem stelaża, a nie doklejone po fakcie. Konstrukcja fotowoltaiczna zaprojektowana z myślą o tych elementach oszczędza późniejszych przeróbek.
Fundamenty i sposób posadowienia. Od nich zależy wszystko – rozstaw podpór, wysokość konstrukcji, a nawet możliwość późniejszej rozbudowy. Bez badania geotechnicznego i decyzji o typie fundamentu projektowanie stelaża jest zgadywaniem.
Nie bez przeróbek. Wysokość dolnej krawędzi paneli wynika z projektu profili i sposobu posadowienia. Zmiana wymagałaby demontażu i ponownego montażu, co jest kosztowne. Dlatego prześwit – czy to pod koszenie, czy pod wypas – trzeba ustalić na etapie koncepcji.
Najlepiej na etapie projektu stelaża – przez odpowiedni rozstaw podpór i rezerwację miejsca na korytka kablowe. W Stenerg pytamy o plan tras kablowych przed doborem profili, żeby nie kolidowały z fundamentami i nie wymagały późniejszych przewiertów.
Tak. Projektujemy konstrukcję z uwzględnieniem miejsca na ogrodzenie, monitoring, ochronę odgromową i drogi technologiczne. Dzięki temu stelaż nie koliduje z infrastrukturą i nie wymaga przeróbek po montażu.
Najczęstsze skutki to opóźnienia budowy (brak miejsca na sprzęt), dodatkowe koszty (przeróbki fundamentów, przewierty w konstrukcji) i straty energii (zły rozstaw rzędów). Każdy z tych elementów kosztuje więcej, gdy pojawia się po fakcie, niż gdy jest uwzględniony w projekcie.
Dobra konstrukcja gruntowa pod farmę PV to taka, która uwzględnia wszystkie elementy na etapie projektu: fundamenty, geometrię stołów, wysokość, trasy kablowe, drogi technologiczne i infrastrukturę towarzyszącą. Pominięcie któregokolwiek z nich na starcie oznacza przeróbki, opóźnienia i dodatkowe koszty – a czasem także straty energii przez cały okres eksploatacji.
W Stenerg zaczynamy każdy projekt od pytania o działkę, grunt, planowane elementy i funkcje farmy. Dopiero potem dobieramy stal, profile i sposób posadowienia. Bo konstrukcja fotowoltaiczna ma stać 25 lat – a nie być łatana po pierwszym sezonie.
Stenerg nie ponosi odpowiedzialności za treści publikowane na stronach zewnętrznych.
Wytyczne dla konstrukcji wsporczych – przykład z rynku
Dokumentacja przetargowa ENEI dla farmy PV Jastrowie II (8 MW) zawiera szczegółowe wymagania dla konstrukcji wsporczych, które warto znać przed projektowaniem. Zapisano w niej m.in. zakaz spawania i wiercenia na budowie, obowiązek stosowania podkładek separujących przy powłoce Magnelis oraz wymóg zachowania minimalnego prześwitu 1 metra dolnej krawędzi paneli nad gruntem. Dokument dostępny jest w materiałach przetargowych ENEI.
Konstrukcje na trudnych terenach
Stenerg opublikował artykuł o projektowaniu konstrukcji gruntowych na terenach pochyłych, podmokłych i o słabych gruntach. To rozwinięcie wątku fundamentów i posadowienia, o którym mowa w tym tekście: Fotowoltaika na gruncie – jak dobrać konstrukcje gruntowe?.
Metody montażu na gruncie
Porównanie systemów wbijanych, wkręcanych, balastowych i betonowych – wraz z ich zaletami i ograniczeniami – znajdziesz w artykule Stenerg: Metody montażu instalacji na gruncie.
Proces inwestycyjny krok po kroku
Portal armr.pl opublikował przewodnik po budowie farm fotowoltaicznych – od wyboru gruntu, przez formalności, po projektowanie i realizację. Artykuł porządkuje kolejność działań i wskazuje, które decyzje trzeba podjąć najwcześniej: Budowa farm fotowoltaicznych – jak wygląda proces inwestycyjny.
Omów z nami projekt swojej farmy PV.
Stenerg – to nie może się nie udać!
Bolechów, woj. dolnośląskie
Połaniec, woj. świętokrzyskie
DM-V2 to podkonstrukcja PV zaprojektowana dla dużych farm fotowoltaicznych (utility-scale).
Jedlno Drugie, woj. łódzkie
DB-V2 to konstrukcja przeznaczona dla farm fotowoltaicznych z modułami bifacjalnymi, sprawdzona w realizacjach wielkoskalowych. System został wdrożony na inwestycjach terenowych, gdzie przyczynił się do szybkiego uruchomienia instalacji i pewnej pracy całego układu.
Jedlno Pierwsze, woj. łódzkie.
Dla farmy fotowoltaicznej o mocy 1 MW wykonaliśmy solidną podkonstrukcję DB-V2, dostosowaną do nowoczesnych modułów bifacjalnych. To rozwiązanie gwarantuje maksymalne wykorzystanie energii słonecznej i trwałość na lata.
Stenerg Sp. z o.o.
Ul. Duble 71
36-053 Kamień
Woj. podkarpackie
NIP 5170446849
REGON 52841018900000
Numer KRS 0001101322
biuro@stenerg.pl
+48 795 001 467 (PL) (EN)
Copyright © 2024 Stenerg. Wszelkie prawa zastrzeżone.